آخرين عبارات قرآنى كه بدين‌سان گردآورد ، آيات 128 و 129 سورهء توبه بود . زيد آنچه را كه جمع و تدوين كرده بود ، بر صفحات يا صحف هم‌اندازه و همشكل نويسانده بود و در پايان آن را به ابوبكر داد . پس از درگذشت ابوبكر ، آن صحف در اختيار عمر قرار گرفت ، و پس از درگذشت عمر در اختيار حفصه كه از همسران پيامبر [ ص ] بود واقع شد . اين حديث و حكايت از چند وجه قابل انتقاد است . اوّلا اين قول حاكى از آن است كه تا زمان درگذشت پيامبر [ ص ] ، هيچ روايت و بازنوشت معتبرى از آيات و سوره‌هاى وحيانى قرآنى فراهم نشده بوده و هيچ تلاشى براى سروسامان دادن به مكتوبات پراكنده صورت نگرفته بوده است . حال اين‌كه پيداست - و اشاره هم كرديم - كه اين امر بس بعيد و نامحتمل است . ثانيا بين اين روايت و ساير روايات ، و بين صورت‌هاى مختلف همين حديث اختلافات عديده هست . بدين ترتيب اتفاق‌آرائى در باب مبتكر و سلسله جنبان مسئله جمع و تدوين قرآن كريم وجود ندارد . عموما برآنند كه عمر مبتكر بوده است ، ولى گاه نيز گفته شده است كه ابوبكر به ابتكار خود هيئتى را براى جمع و تدوين قرآن برگماشت . از سوى ديگر حديثى هست حاكى از اين‌كه عمر نخستين گردآورندهء قرآن بود ، و به كلى ابوبكر را كنار مىگذارد . « 1 » همچنين دليلى كه براى آغاز اقدام به اين امر ياد مىشود ، يعنى مرگ عدهء بسيارى از قرّاء قرآن در نبرد يمامه ، خود مورد مناقشه [ ها ] قرار گرفته است . در فهرست‌هاى كسانى كه در آن جنگ از پاى درآمدند ، عدهء معدودى ياد شده‌اند كه احتمال حافظ بودن اغلب قرآن را داشته‌اند . « 2 » شهداى اين جنگ غالبا از اسلام‌آورده‌هاى جديد بوده‌اند . به علاوه ، بر وفق همين حديث ، بخش اعظم قرآن تا آن هنگام به نوعى به كتابت درآمده بود ، لذا مرگ كسانى كه مىتوانستند آن را از حفظ بخوانند ، لزوما اين نگرانى را دامن نمىزد كه بخش‌هايى از قرآن از دست رفته است .

--> ( 1 ) . ابن سعد ، طبقات ، ليدن ، 1904 ، ج 3 / بخش 1 / 202 - 208 و به بعد . قس - تاريخ قرآن نولدكه - شوالى ، ج 2 / 15 ، يادداشت شمارهء 2 . ( 2 ) . فريدريش شوالى ( در تاريخ قرآن نولدكه - شوالى ، ج 2 / 20 ) فقط توانسته است اسامى دو نفر از چنين اشخاصى را پيدا كند .